پوست بزرگ ترین عضو و خارجی ترین پوشش بدن می باشد که در سرتاسر بدن ما کشیده شده است. این عضو از ارگان ها و اندام های داخلی بدن در برابر عوامل خارجی محافظت می نماید. بعلاوه با ایجاد یک سد محافظتی به حفظ دمای داخل بدن نیز کمک می کند. از طرفی دیگر یک رابط بین اندام های داخلی با محیط بیرون است. با وجود اینکه پوست اندامی پیچیده است، ولی هدف ما در این مقاله آنست که شما را با ساختار این عضو مهم و تاثیرگزار بدن آشنا کنیم. زیرا هر چه که بیشتر در مورد ساختار پوست خود بدانید، بهتر می توانید از آن مراقبت کنید. پس در ادامه با ما همراه شوید تا اطلاعات لازم را در این زمینه کسب کنید.
همان طور که اشاره شد، پوست عضوی بزرگ و سنگین و پیچیده است. این عضو سطحی در حدود 2 متر را پوشش داده و وزنی حدود 5/2 کیلو گرم یعنی تقریبا 15٪ از وزن کل بدن دارد. البته با وجود اینکه وزن پوست حدود یک هفتم از وزن بدن است، اما ضخامتی به اندازه 4 الی 1/4 میلی متر دارد. از طرفی پوست شامل میلیون ها پایانه عصبی است. در واقع هر 2.5 سانتی متر مربع از پوست شامل 650 غده عرق، 20 رگ خونی و بیش از 1000 پایانه عصبی می باشد. میزان اسیدیته پوست که مهم ترین لایه محافظ بدن محسوب می شود، 4/5 تا 5 است.
این ارگان در کنار نقش مهمی که در زیبایی ظاهر افراد دارد، وظایف مهمی را نیز بر عهده دارد. یکی از مهم ترین عملکردهای پوست، ایجاد یک سد محافظتی در مقابل باکتری ها و عوامل خارجی و بیماری زا است. بعلاوه از قسمت های داخلی بدن در مقابل عوامل اسیب رسانی همچون اشعه های ماوراء بنفش نور خورشید، ضربه و آلرژن ها محافظت می نماید. این عضو وظیفه تنظیم درجه حرارت بدن از طریق تعریق، حفظ و تنظیم آب و الکترولیت، تعریق، ترشح هورمون و تولید ملانین و ویتامین D را هم بر عهده دارد. بعلاوه قسمتی از سیستم ایمنی بدن محسوب شده و احساس لامسه، فشار، درد و لذت، سرما و گرما و ... به آن مربوط می شود.
ساختار پوست ما از چند لایه تشکیل شده است. اپیدرم، درم و هیپودرم سه لایه اصلی پوست می باشند. در این قسمت می خواهیم به بررسی عملکرد و ویژگی های هر یک از لایه ها بپردازیم.
اپیدرم بیرونی ترین لایه پوست یا روپوست است و لایه قابل مشاهده پوست محسوب می شود. این لایه یک سد ضد آب می باشد که رنگ پوست را تعیین می کند. لایه اپیدرم علاوه بر رنگ بخشیدن به پوست در ساخت سلول های جدید برای پوست، محافظت از بدن در برابر عوامل آسیب رسان خارجی و ... نیز نقش دارد. اپیدرم بافت پوششی و منشا اکتودرمی دارد و توسط ورقه نازکی به نام غشای پایه به لایه درم یا میان پوست که بافت همبند و منشا مزودرمی دارد، متصل است. البته اتصال این دو لایه به یکدیگر نامنظم بوده و تورفتگی و بیرون زدگی هایی در مرز اتصال آن ها وجود دارد. لایه اپیدرم نازک ترین لایه پوست می باشد و ضخانت آن در نواحی مختلف، از 0/04 تا 1/6 میلی متر متغیر است. بعبارتی این لایه در قسمت های کف دست و پا و در ناحیه پشت تنه ضخیم تر بوده و در ناحیه پلک و اطراف چشم فوق العاده نازک تر است. سلول های لانگرهانس (مسئول ایمنی پوست)، ملانوسیت ها و آنزیم تیروزیناز (مسئول تولید رنگدانه های ملانین و تنظیم رنگ پوست)، کراتینوسیت ها مسئول محافظت در برابر باکتری ها، انگل ها، قارچ ها، ویروس ها، گرما، اشعه ماوراء بنفش و از دست دادن آب) در این لایه قرار دارند.
لایه اپیدرم که سطحی ترین لایه پوست و ضد نفوذ آب می باشد، از 5 لایه از جمله لایه شاخی، لایه شفاف، گرانولوزوم (دانه دار)، خاردار، بازال (جوانه زنی) تشکیل شده است. این لایه رگ خونی و سیستم خون رسانی نداشته و توسط شبکه مویرگی لایه درم تغذیه می شود. از طرفی محصولات مراقبتی نظیر لایه بردارها، پاک کننده ها، سرم ها و کرم های مرطوب کننده و ترمیم کننده و ... نیز بر روی این لایه تاثیر می گذارند. شایان ذکر است که روزانه 500 میلیون سلول پوستی می ریزند. لذا معمولا بیرونی ترین قسمت های اپیدرم را 20 تا 30 لایه سلول های مرده تشکیل می دهند. به همین جهت اپیدرم مدام در حال ساخت سلول های جدید در لایه های زیرین است. به طور میانگین این سلول ها در طی حدود 4 هفته به سطح پوست رسیده و جایگزین سلول های مرده قدیمی می گردند. پنج لایه موجود در لایه های اپیدرم به شرح زیر است:
- استراتئوم کرنئوم (لایه شاخی): سد دفاعی محافظ بدن و خارجی ترین لایه با 30-25 لایه سلول مرده حاوی کراتین (پروتئین ضد آب)
- استراتئوم لوسیدوم: لایه ضخیم شفاف قابل مشاهده در مناطق ضخیم کف دست و پا با سلول های مرده دارای مقادیر کمی پیشساز کراتین
- استراتئوم گرانولوزوم: شامل 5-3 ردیف سلول مسطح دژنره ای و مسبب ساخت پنج مرحله از کراتین
- استراتئوم اسپینوزوم (خاردار): شامل 10-8 لایه سلول های چند وجهی شاخ دار چسبیده به یکدیگر
- استراتئوم ژرمیناتوم (زاینده یا جوانه زنی): درونی ترین لایه اپیدرم تشکیل شده تنها از یک لایه سلول مکعبی و در حال تقسیم و تکثیر مداوم به سمت بالا و تغییر شکل و ایجاد لایه استراتئوم کرنئوم در یک فرآیند دو هفته ای. (روند ایجاد و جایگزینی سلول های کراتینوسیت جدید یا کراتینزیشن ها 21 تا 28 روز طول می کشد.)
همان طور که متوجه شدید، بسیاری از محصولاتی که ما در روتین های روزمره خود استفاده می کنیم، در این لایه اثر می کنند. در اثر افزایش سن، لایه اپیدرم نازک شده و در نتیجه توانایی آن برای نگهداری رطوبت در پوست کاهش می یابد. همچنین روند ریزش و تجدید سلولی نیز در این لایه اتفاق میفتد. سلول های جدید بزرگ و جوان و نرم تر بوده و مقادیر بالایی آب دارند. پس مراقبت از این لایه می تواند بسیار موثر باشد. زیرا با بکارگیری ترکیبات موثر از جمله سرامیدها می توان قابلیت نگهداری رطوبت توسط پوست خصوصا در سنین بالاتر را بهبود داد. این لایه در محافظت از پوست در مقابل تابش خورشید نیز نقش مهمی دارد. افزون بر این موارد، لایه اپیدرم دارای عامل مرطوب کننده طبیعی یا NMF می باشد. از جمله عواملی که ممکن است باعث کاهش میزان NMFشود، تماس طولانی مدت با پاک کننـده های قوی و تغییر شرایط آب و هوایی می باشد. این عوامل باعث خشکی و شکننده شدن پوست می شوند. افرادی که در سنین بالاتر به سر می برند یا پوست های آسیب دیده دارند، می توانند به کمک ترکیبات آلفا هیدروکسی اسیدها (AHAپوستی سالم تر و شاداب تر را تجربه کنند.
لایه درم لایه دوم در ساختار پوست است که با یک غشاء پیوندی پایه به لایه اپیدرم متصل می شود. این لایه 5 تا 7 برابر ضخیم تر از اپیدرم بوده و شبکه ای از مویرگ های خونی و لنفی، رشته ها و پایانه های عصبی و حسی و عروق لنفاوی، کلاژن و فیبرهای پروتئینی الاستینی و تمام غدد عرق و چربی، فولیکول های مو، بافت های همبند را شامل می شود. با وجود اینکه اپیدرم لایه قابل مشاهده پوست است اما درم اصلی ترین لایه است. این لایه وظیفه محافظت در برابر پاتوژن ها را بر عهده داشته و نقش کلیدی در حفظ استحکام و خاصیت ارتجاعی پوست دارد. زیرا سلول های فیبروبلاست که تولید کننده کلاژن و الاستین برای حمایت از ساختار پوست هستند، جزو سلول های اصلی تشکیل دهنده لایه درم می باشند. بنابراین عارضه های پوستی از جمله کیست های چربی یا حاوی سبوم، کیست های درموئید یا حاوی مو یا دندان، ریتید و چین و چروک ها، سلولیت و عفونت باکتریایی پوست و درماتوفیبروم یا برجستگی های پوستی خوش خیم روی پاها برخی از مشکلاتی هستند که در لایه درم پوست رخ داده و آثار آن ها ممکن است در ایپدرم مشاهده شود.
این لایه از پوست فوق العاده مهم و حیاتی است. زیرا از طریق شبکه گسترده و ظریف مویرگ های خونی خود لایه اپیدرم را تغذیه می کند. بعلاوه با کمک شبکه محکمی از کلاژن و رشته های پروتئینی الاستین، به بافت پوست استحکام و انعطاف پذیری می بخشد. این لایه وظیفه تامین خاصیت ارتجاعی و حالت کشسانی پوست را بر عهده دارد. همچنین به عنوان یک منبع ذخیره آب و رطوبت عمل کرده و در محافظت از پوست در برابر آسیب های مکانیکی موثر است. از دیگر فواید این لایه می توان به نقش موثر آن بعنوان یک گیرنده حسی و یک تنظیم کننده داخلی نام برد. پس اگر پوست سالم تر و جوان تری می خواهید، اهمیت این لایه را دست کم نگیرید.
پس از درم، لایه زیرینی به نام زیر پوست یا هیپودرم یا بافت چربی زیر پوستی (subcutaneous tissue) قرار دارد. این بافت زیر پوستی بافت همبند شلی است که پوست را به ماهیچه ها و اندام های زیرین چسبانده و امکان لغزش پوست روی آن ها را فراهم می سازد. لایه هیپودرم دارای سلول های چربی می باشد که مقدار و اندازه آن ها با توجه به هر ناحیه از بدن و وضعیت تغذیه یا ژنتیک فرد متفاوت است. برای مثال، در نواحی ضخبم پانیکولوس آدیپوزوس (Panniculus adiposus) نامیده می شود. مقادیر بالای سلول های چربی در این نواحی سبب خاصیت ارتجاعی بالای آن می گردد. به طوری که این لایه همانند یک عایق برای گرم نگه داشتن بدن یا یک ضربه گیر در اطراف اندام های حیاتی عمل کرده و نقش موثری در حفظ و نگهداری مویرگ های خونی و پایانه های عصبی دارد.
لایه هیپودرم یا زیرپوست، بعنوان درونی ترین لایه پوست بر روی عصب، عضله و استخوان قرار گرفته است. در این لایه چربی و بافت نگهدارنده و عروق خونی بزرگ زیادی وجود دارد. به عبارتی اگر ساختار پوست را به یک ساختمان تشبیه کنیم، لایه اپیدرم نقش سقف خانه را دارد. در حالیکه لایه درم اساس و پایه خانه است که تیرهای عمودی و افقی همان کلاژن و الاستین هستند که وظیفه استحکام بخشی به ساختمان را برعهده دارند. لایه هیپودرم نیز به عنوان پی و اساس ساختمان عمل می کنند. از جمله مسائلی که در این لایه رخ می دهد، پانیکولیت است که با التهاب در لایه بافت چربی زیر درم مشخص می گردد. سارکوئیدوز نیز می تواند روی لایه هیپودرم تاثیر بگذارد و توده هایی در بافت پوست ایجاد کند. وجود مشکل در تنظیم دمای داخلی بدن هم ممکن است علامت سندرم رینود و مربوط به بافت چربی زیر پوست باشد که موجب کاهش شدید جریان خون در دست و پاها می شود.
پوست نیز همانند سایر اجزای بدن در افراد مختلف شباهت زیادی داشته و ممکن است تفاوت های جزئی داشته باشد. اما یکی از عواملی که باعث تفاوت در ساختار پوست می شود، جنسیت است. بعبارتی پوست مردان و زنان به دلایل کاملا طبیعی از جهاتی با هم تفاوت دارد. برای مثال، ترشحات غدد جنسی مردانه سبب شده تا مردان نسبت به زنان، پوست ضخیم تر، پر موتر و زبرتری داشته و استحکام لایه های درم در آن ها بیشتر باشد. بعلاوه مردان دارای غدد عرق ریز بیشتر و همچنین ملانین بیشتر در سلول های پوست هستند و معمولا پوست تیره تری نسبت به خانم ها دارند. وجود ملانین یا رنگدانه های بیشتری که در سلول های اپیدرمی ساخته و ذخیره می شوند، به معنای محفاظت بیشتر در برابر اشعه های فرابنفش نور خورشید است. لذا پوست مردان آسیب پذیری کمتری در مقایسه با پوست زنان دارد. از طرقی دیگر، ترشحات غدد چربی در مردان بیشتر است. این موضوع باعث شده تا پوست مردان چرب تر از زنان باشد. در حالیکه مواد ترشح شده از غدد زنانه موجب صاف و نرم تر بودن پوست زنان شده است.
بالا رفتن سن همیشه با بروز تغییراتی در پوست همراه است. برای مثال، در سنین بالاتر روند تبدیل سلول های کراتینوسیت از دو هفته به چهل روز تغییر کرده و پوستمان نسبت به اشعه ماوراء بنفش خورشید حساس تر می شود. همچنین در اثر افزایش سن پوست خشک تر، نازک تر و آسیب پذیرتر خواهد شد. به دلیل کندتر شدن روند تجدید سلولی، در صورت بروز هر گونه آسیبی، دیرتر بهبود می یابد. نازک تر شدن لایه درم، کاهش کلاژن سازی، کاهش الاستیسیته و خاصیت ارتجاعی و کشسانی پوست و شکنندگی آسان فیبرهای کلاژن، پیدایش توده و چین و چروک های پوستی از جمله عوارض ناشی از افزایش سن بر پوست هستند.
از طرفی دیگر با کاهش غدد سباسه و در نتیجه کاهش ترشح چربی زیر پوست شاهد اختلال در لایه محافظ و کاهش رطوبت پوست هستیم. لذا احتمال بروز خشکی زیاد و تحریک و سوزش و خارش و قرمزی بیشتر می شود. کاهش غدد عرق و کاهش لاکتات و اوره نیز به مرور اتفاق میفتد. همچنین هر چه سن ما بالاتر می رود، ساخت ویتامین دی کمتر می شود و فولیکول های مو نیز کاهش می یابند. یکی دیگر از این تغییرات، تغییر در ساختار لایه بازال است. لذا احتمال تروما و آسیب های خود به خودی مانند پارگی پوست افزایش می یابد. به همین جهت است که مراقبت از پوست خصوصا در سنین بالاتر فوق العاده ضروری می باشد.
پوست ما همواره در معرض عوامل آسیب رسان محیطی و خارجی قرار دارد. عواملی نظیر آلودگی های محیطی، اشعه های مضر، تغذیه نامناسب، استرس ها و ... می توانند سبب آسیب و تخریب بافت پوست یا بروز پیری زودرس شوند. برای مثال، تغذیه نامناسب در طول زندگی و مصرف غذاهای مضر باعث عدم تعادل PH پوست یا غدد چربی شده و در تخریب سلول های زنده نقش دارند. از طرفی در صورت کمبود مواد مغذی مورد نیاز پوست، امکان بازسازی و جوان و سالم ماندن آن کاهش می یابد. ورزش و فعالیت های روزانه نیز با بهبود جریان گردش خون در بدن، حفظ شادابی و سلامتی پوست را تضمین می کنند. اما عدم فعالیت بدنی مفید می تواند موجب خستگی و پیری و افتادگی پوست و ایجاد چین و چروک شود. قرار گرفتن در معرض آلایند ها و هوای آلوده، استعمال دخانیات، استفاده از مواد آرایشی نامرغوب، کم اّبی، فعالیت های سخت و پر استرس، فشارهای کاری و روانی زیاد و عدم شستشو و مراقبت روزانه پوست نیز تاثیر مستقیمی بر بافت و کیفیت پوست می گذارد. این عوامل به مرور بافت پوست را تخریب نموده و حتی ممکن است اثرات جبران ناپذیری ایجاد کند.
پس از این که با ساختار پوست آشنا شده اید، باید بدانید که پوست نیز مانند سایر اعضای بدن در معرض بیماری و عارضه های مختلفی قرار می گیرد. انواع آکنه و جوش ها، درماتیت آتوپیک یا اگزما، روزاسه، پسوریازیس، ملانوما و ... از جمله شایع ترین عارضه های پوستی به شمار می روند. در این قسمت، موثرترین راهکاهایی را که می توانند به شما در محافظت از این عضو مهم کمک کند، معرفی می کنیم. بنابراین با رعایت این موارد پوستی سالم و شاداب تر خواهید داشت.
- اصلاح سبک زندگی، داشتن حداقل 8 ساعت خواب شبانه باکیفیت، تغذیه صحیح، ورزش، کاهش استرس و ...
- افزایش ذخایر آنتی اکسیدانی بدن با مصرف میوه و سبزیجات، چربی های غیر اشباع و پروبیوتیک ها
- داشتن روتین مراقبت از پوست روزانه و استفاده از محصولات پوستی با توجه به نوع پوست و مشکلات آن (شوینده، آبرسان و مرطوب کننده، ضد آفتاب و کرم دور چشم)
در این مقاله شما را با 3 لایه اصلی ساختار پوست آشنا کردیم. برای مراقبت از پوستتان باید روتین پوستی خود را از همان سنین پایین شروع کنید. سپس به مرور و با افزایش سن، این مراقبت ها را جدی تر بگیرید. زیرا در سنین بالاتر با کاهش کلاژن سازی و نازک تر شدن پوست، نیاز آن به مراقبت بیشتر می شود. بنابراین در میانسالی و بالاتر باید محصولات مراقبت از پوست تخصصی و قوی تری استفاده شود. یکی از مفیدترین راهکارها برای کمک به حفظ و بهبود سلامت و جوانی و درخشش پوست در هر سنی، استفاده از محصولات حاوی ویتامین سی است. این ویتامین به دلیل مزایای آنتی اکسیدانی قدرتمند و عملکرد محافظتی، پوستی شفاف، صاف و شاداب تر برای شما به ارمغان می آورد.
اگر به دنبال یک سرم آنتی اکسیدانی قوی و ملایم و لوکس می گردید، سرم روشن کننده و درخشان کننده ویتامین سی تترا لوکس مدیک ایت را پیشنهاد می کنیم. این سرم شگفت انگیز با سطوح بالای ویتامین C و ترکیبات آنتی اکسیدانی قوی و در عین حال ملایم فرموله شده است. همچنین حاوی تتراهگزیل دسیل آسکوربات، لیپید، ویتامین E، روغن ماراکوجا، جینسینگ قرمز، ویتامین F، اسکوالان می باشد. از این رو در جوانسازی و بازسازی پوست موثر بوده و از بروز علائم پیری زودرس جلوگیری می نماید. از طرفی موجب رطوبت رسانی، تغذیه و نرم شدن پوست در طول روز می شود. این سرم پوست را روشن و درخشان کرده و ظاهری محکم، صاف، شاداب و سالم تر به آن می بخشد. بعلاوه با تحریک کلاژن سازی به بهبود ظاهر خطوط ریز، چین و چروک، لکه های تیره و رنگ ناهموار پوست کمک می کند. این محصول خارق العاده بعنوان تقویت کننده سد طبیعی و سطوح دفاعی آنتی اکسیدانی طبیعی در پوست نیز عملکرد ایده آلی دارد. لذا محافظت بهینه ای از پوست در برابر آسیب رادیکال های آزاد ارائه می دهد. استفاده از این سرم را به انواع پوست حتی پوست های خشک و کم آب توصیه می کنیم.
% حراج 36تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به سایت رایا میکاپ می باشد.
